home | foto’s | klezmer | repertoire | samples | optredens | contact  

Over klezmer

Het Jiddische woord klezmer stamt van de oud-hebreeuwse woorden kley ( = werktuig ) en zemer ( = musiceren ) en werd in Oost-Europa gebruikt om Jiddische muzikanten aan te duiden. Als aanduiding voor de door de klezmer (of klezmorim) gespeelde muziek raakte het woord pas in de mode tijdens de jongste revival in de zeventiger jaren. Klezmermuziek is de traditionele instrumentale muziek van de jiddisch sprekende Joden in Oost-Europa die woonachtig waren in de Oekraine, Wit-Rusland, Litouwen, Moldavie, Polen, Roemenie, Hongarije en Slowakije. Deze muziek, waarvan de wortels al in de Middeleeuwen liggen is slechts een aspect in het totaalbeeld van de rijke muzikale traditie binnen de Oost-Europese Jiddische cultuur.

Door de eeuwen heen ontwikkelde zich een repertoire dat bestond uit luister- en dansmelodieen. Een hoge mate van expressiviteit en diverse muziektechnische vaardigheden waren vereist om de stukken te kunnen spelen, waarbij de viool en de klarinet uitgroeiden tot hoofdinstrumenten. Elke stad en elk dorp met een redelijk grote joodse populatie had wel zijn eigen klezmer kapelye. Hun werkgebied was doorgaans in een straal van 100 a 200 kilometer rondom hun eigen shtetl. De belangrijkste functie van de klezmorim bestond uit het spelen tijdens diverse feesten binnen de joodse gemeenschap, maar vooral toch bij de Khasenes (bruiloften).

Een Jiddische bruiloft zonder klezmer-kapelye was ondenkbaar. Naast Jiddische instrumentale dansmuziek zoals freylekhs, khusidls en shers werden instrumentale versies van populaire Jiddische volksliedjes en liederen uit het Jiddisch theater gespeeld. Daarnaast speelde men echter ook de muziek van de plaatselijke (niet-joodse) boerenbevolking en zigeuners, populaire gezelschapsdansen en zelfs lichte klassieke stukken voor de aristocratie. Maar ondanks de nauwe verwantschap met de muzikale traditie van de niet-joodse bevolking van Oost-Europa zijn in de klezmer-muziek duidelijk joodse kenmerken zichtbaar. Zo heeft de ornamentatie van de melodieen een heel eigen joods karakter en is de frasering sterk beinvloed door enerzijds vocale synagogale gezangen en anderzijds door Jiddische volksliedjes en chassidische muziek.
Tekst: Mart Heijmans


Ontwikkeld door webnomads